ارتودنسی ثابت

ارتودنسی درمانی برای بهبود وضعیت قرار گیری دندا‌ن‌ها است که به دو روش ارتودنسی ثابت و متحرک انجام می‌شود.

ارتودنسی ثابت همان گونه که از نام آن مشخص است، بر روی دندان‌ها فیکس می‌شود و بیمار نمی‌تواند آن را مانند ارتودنسی متحرک، خود از دندان‌ها جدا کند.

حتما شما نیز در اطرافیانتان افرادی را دیده‌اید که ارتودنسی ثابت انجام داده‌اند.

اگر دقت کرده باشید، دیده‌اید که نگین‌های رنگی که توسط اجزای منحنی شکل به هم متصل‌اند، روی دندان‌های این افراد فیکس شده‌اند.

به اجزای نگینی در ارتودنسی ثابت، براکت گفته می‌شود.

ارتودنسی ثابت، بسته به مشکل و شرایط بیمار، در مدت زمانی که توسط پزشک مشخص می‌شود باید روی دندان‌های بیمار بماند تا هدف درمانی مقرر شود.

در این مطلب، با شرح جنبه‌های مختلف ارتودنسی ثابت، در خدمت شما همراهان گرامی هستیم.

ارتودنسی ثابت چیست؟

ارتودنسی ثابت رایج‌ترین روش درمانی ارتودنسی است که از براکت های فلزی کوچکی تشکیل شده‌اند که با استفاده از چسب‌های ویژه دندان به دندان ها متصل می‌شوند.

اجزای سیم مانندی نیز از میان براکت ها عبور می‌کنند و با حلقه های الاستیک رنگی که ماژول نام دارند، در موقعیت خود قرار می‌گیرند.

در واقع ارتودنسی ثابت روش درمانی است که برای اصلاح فاصله بین دندان ها و صاف کردن دندان های کج و در کل بهبود وضعیت قرار گیری دندان‌ها نسبت به فک و یک دیگر، استفاده می شود.

اجزای اصلی که برای ارتودنسی ثابت مورد استفاده قرار می‌گیرند، نوارها و براکت‌های مولر هستند.

همچنین در کنار اجزای اصلی، اجزای فرعی نیز در این روش درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند که عبارتند از: تیوب‌های هد گیر، لوله‌های باکال، قلاب‌های کمکی باکال، پایین لینگوال و ضمیمه‌های کمکی.

نوارهای مولر با سمان به دندان ها متصل می شوند، این در حالی است که براکت ها و سایر اجزای فرعی ممکن است به باند چسبانده شده و یا لحیم می شوند.  

باندهای ارتودنسی با هدف ارتقاء انکوریج اغلب روی مولر اول دائمی نصب می‌شوند.

البته ممکن است باندها روی دندان مولر دائمی دوم نیز نصب شوند.

در کل این باندها قابلیت این را دارند که روی دندان‌های قدامی، دندان‌های نیش و دندان‌های پرمولر اول و یا دوم، نصب شوند..

در ارتودنسی ثابت، سیم ها از طریق براکت به دندان نیرو وارد می کنند که نتیجه آن، حرکت تدریجی دندان به جایگاه درست.

نیرویی که در ارتودنسی ثابت به دندان‌ها وارد می‌شود در حد پایینی کنترل می‌شود تا از وارد شدن آسیب‌های احتمالی به دندان‌ها در اثر نیروی زیاد، جلو گیری شود.

دندان ها در ارتودنسی به آرامی و تقریباً 1 میلی متر در ماه حرکت می‌کنند.

براکت‌های ارتودنسی ثابت:

در واقع براکت‌ مجموعه‌ای شامل بریس و سیم ارتودنسی است.

روی برخی از براکت های ارتودنسی قلابی به نام «هوک» وجود دارد که از آنها برای اتصال وسایل کمکی مانند فنرهای کویل و کش ها استفاده می شود.

همچنین نقاط یا تورفتگی های رنگی روی اجزای پیوند لثه ای براکت‌ها قرار می گیرند که این تو رفتگی‌ها نشان می‌دهند که براکت‌ها در جهت صحیح روی دندان قرار می گیرند یا نه!.

البته معمولاً براکت‌های دندان‌های ثنایا و نیش تحتانی این تو رفتگی‌ها را ندارند.

برای جهت دهی این براکت‌ها به قسمت زیرین براکت نگاه کنید. براکت دارای یک قسمت خمیده و یک لبه مستقیم است که هنگام قرار دادن براکت روی دندان، قسمت منحنی براکت باید به سمت دندان قرار گیرد.

عوارض ارتودنسی ثابت چیست؟

درمان به روش ارتودنسی ثابت عوارض خاصی ندارد اما ممکن است برخی مشکلات کوچک که در ادامه شرح می‌دهیم، موجب احساس ناخوشایند بیماران شود.

1- دندان درد و ناراحتی خفیف:

در ساعات و یا روزهای ابتدایی پس از شروع درمان، ممکن است نسبت به اجزای ارتودنسی ثابت احساس ناخوشایندی داشته باشید و حرکت دادن دندان‌ها کمی برایتان سخت باشد.

این احساس ناخوشایند بسته به هر فرد ممکن است متفاوت باشد و در واقع به میزان آستانه درد هر فرد بستگی دارد. اگر به دلیل فشار روی دندان‌هایتان احساس ناراحتی می‌کنید، توصیه می‌کنیم از مسکن‌‌ها استفاده کنید.

2- خراش و زخم :

در روزهای ابتدایی درمان ارتودنسی ثابت، کاملا طبیعی است که مقداری خراش ها و زخم های کوچک را در دهان خود احساس کنید.

اما باید بدانید که این وضعیت فقط برای چند روز است و پس از عادت کردن شما به اجزای ارتودنسی ثابت، مشکل رفع خواهد شد.

3- عفونت لثه:

حفظ بهداشت دهان و دندان برای همه مهم است، اما اگر تحت هر نوع درمان ارتودنسی از جمله ارتودنسی ثابت قرار می گیرید، اهمیت رعایت بهداشت دهان و دندان، چند برابر می‌شود.

در شرایط ارتودنسی ثابت، عدم رعایت بهداشت دهان و دندان می تواند منجر به التهاب لثه و عفونت لثه شود که همین موضوع می‌تواند موجب کاهش سرعت روند درمانی شما گردد.

در برخی موارد نیز، عفونت می تواند باعث آسیب جبران ناپذیری به بافت‌هایی شود که از دندان‌های شما حمایت می‌کنند.

بنابراین رعایت بهداشت دهان و دندان در طول دوره درمان ارتودنسی ثابت بسیار مهم است.

4- تشدید پوسیدگی دندان‌های پوسیده قبلی:

از آنجایی که در طی درمان ارتودنسی ثابت، دندان‌ها به سمت موقعیت صحیح حرکت می‌کنند، برخی از آسیب‌های دندانی که از قبل وجود داشته‌اند ممکن است با شروع درمان ارتودنسی ثابت، تشدید شوند.

همچنین ارتودنسی ثابت می‌تواند به ندرت موجب تغییر رنگ دندان‌ها نیز شود.

با این همه لازم است بگوییم که درمان ارتودنسی، یک درمان کاربردی و موثر است که عوارض بسیار کمی داشته و حتی عوارض آن به ندرت بروز می‌کنند.

در کل اغلب عوارضی که در پی ارتودنسی ثابت اتفاق می‌افتند، به دلیل عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است که خود فرد می‌تواند آن را کنترل کند.

ارتودنسی ثابت و متحرک چه تفاوتی با هم دارند؟

همان طور که در ابتدای مطلب ذکر شد، درمان ارتودنسی در دو نوع ثابت و متحرک انجام می‌شود که اکنون به شرح تفاوت‌های این دو روش می‌پردازیم.

در ارتودنسی ثابت، براکت‌های دندانی کاملا به صورت فیکس شده و ثابت به دندان‌ها متصل می‌شوند تا دندان‌ها به تدریج به موقعیت طبیعی خود بازگردند.

نکته جالب این است که ارتودنسی ثابت حتی می تواند موقعیت ریشه دندان را اصلاح کند.

ارتودنسی ثابت معمولاً برای درمان بیمارانی با مال اکلوژن شدیدتر و پیچیده تر یا ناهنجاری های فک و صورت استفاده می شود.

درمان‌های ارتودنسی در بزرگسالانی که فک‌هایشان کاملاً رشد کرده است، به‌طور طبیعی بیشتر طول می‌کشد.

از این رو، متخصصان ارتودنسی معمولاً برای دستیابی سریع به نتایج درمانی مورد نظر (مانند دندان‌های هم تراز و طرح لبخند زیباتر) به بیماران توصیه می‌کنند از روش درمانی ارتودنسی ثابت استفاده کنند.

بیمارانی که با ارتودنسی ثابت درمان می‌شوند ممکن است به دلیل فشار وارده به دندان‌ها توسط آرچ وایر و براکت‌های ارتودنسی، برای چند روز کمی درد داشته باشند.

در ارتودنسی متحرک، دندان ها قالب گیری می شوند و سپس نگه دارنده های سفارشی برای فک پایین و فک بالا ساخته می‌شوند.

بیمار می تواند در زمان هایی که توسط متخصص ارتودنسی تعیین می شود، نگه دارنده ها را خارج کند.

چه اختلالاتی نیاز به درمان ارتودنسی ثابت دارند؟

در اینجا برخی از مشکلات دندان‌و فک شرح داده می‌شود که ممکن است باعث نیاز شما به ارتودنسی ثابت شوند:

انواع مشکلات دندان
مشکلات بایت

اوربایت:

در این حالت، دندان‌های جلویی، مانند دندان‌های بالایی به نظر می‌رسد که از روی سطح دندان ‌های پایینی بیرون زده‌اند.

آندربایت:

در این جا، دندان‌های پایین ممکن است خیلی جلوتر به نظر برسند و این در حالی است که دندان‌های بالایی خیلی عقب قرار گرفته‌اند.

کراس بایت:

زمانی که دهان شما بسته است و دندان‌های بالایی پشت دندان‌های پایین قرار می‌گیرند، متوجه کراس بایت می‌شوید.

اپن بایت:

برخی از افراد هنگام گاز گرفتن، یک شکاف عمودی بین دندان‌های جلویی پایین و بالایی دارند. به این حالت، اپن بایت گفته می‌شود.

خط وسط نامناسب:

در این جا، مرکز دندان‌های جلویی بالا و پایین شما، روی هم قرار نمی‌گیرند و نسبت به هم انحراف دارند.

خط وسط دندان‌ها

فاصله:

در این مورد، به نظر نمی‌رسد دندان‌های شما به اندازه‌ای کافی باشد که بتوانند گنجایش دندانی دهان شما را تکمیل کند. به نظر می‌رسد شکاف یا فاصله‌های تصادفی بین دندان‌ها وجود دارد.

درمان فاصله بین دندان ها با ارتودنسی ثابت
درمان فاصله بین دندان‌ها با ارتودنسی

شلوغی و ازدحام:

این مسئله‌ای است که زمانی اتفاق می‌افتد که لثه‌های شما برای همه دندان های شما جا نداشته باشد. در واقع وضعیت به گونه‌ای است که تعداد دندان‌ها از گنجایش لثه خارج است.

با این حال، فقط متخصص ارتودنسی شما می تواند به درستی تشخیص دهد که شما به درمان ارتودنسی نیاز دارید یا نه.

متخصص ارتودنسی با استفاده از ابزارهای تشخیصی مانند معاینات بالینی، مدل‌های پلاستیکی دندان‌های شما و اشعه ایکس، یک طرح و برنامه درمانی برای دندان‌هایتان تعیین کرده و مطابق آن پیش می‌رود.

پس از انجام ارتودنسی ثابت چگونه از دندان‌های خود مراقبت کنیم؟

بررسی وضعیت دندان‌ها و براکت‌ها و سایر اجزای ارتودنسی ثابت، به صورت دوره‌ای در طی زمان‌های مقرر، با مراجعه به دندان پزشک ضروری است. رعایت بهداشت دهان و دندان نیز امر مهم دیگر است:

دندان‌های خود را هر روز با دقت تمیز کنید، از جمله فاصله‌ بین دندان‌های خود را نیز تا حد امکان تمیز کنید. اجزای ارتودنسی ثابت ظریف هستند و باید مطمئن شوید که آنها را با دقت تمیز کنید تا دچار آسیب نشوند.

دفعات مصرف غذاها و نوشیدنی‌های شیرین را کاهش دهید. از خوردن تنقلات و نوشیدنی های حاوی قند و نوشابه های گاز دار خودداری کنید. همچنین غذاهای چسبنده و سفت ممکن است به براکت‌های شما آسیب بزنند.

دندان‌های خود را یک بار در ساعات پایانی شب و حداقل یک بار دیگر در روز مسواک بزنید. در صورت نیاز از دهان شویه استفاده کنید.

چه مدت طول می‌کشد تا به بریس‌ها عادت کنیم؟

حدود 24 تا 48 ساعت ساعت بعد از شروع درمان ارتودنسی ثابت، طبیعی است که عادت نداشته باشید و این وضعیت برایتان یک وضعیت اذیت کننده و حتی دردآور باشد.

طی این مدت زمان از غذاهای نرم‌تر مانند سوپ، آش و… و همچنین مسکن‌هایی مانند ایبوپروفن استفاده کنید.

در کل نگران نباشید چرا که به زودی به بریس‌ها عادت می‌کنید از این حالت آزار دهنده رهایی می‌یابید.

اگر بریس‌ها بشکنند و آسیب ببینند چه اتفاقی می افتد؟

در صورت عدم مراقبت صحیح از دندان‌ها و بریس‌ها در طول دوره درمان ارتودنسی ثابت ممکن است بریس‌ها آسیب دیده، بشکنند یا از جایگاه درست خود منحرف شوند.

در این مواقع اگر به مشکل رسیدگی نکنید، نباید منتظر نتیجه بخشی در زمان مقرر از ارتودنسی ثابت باشید.

بریس شکسته ممکن است باعث تحریک یا آسیب به دندان ها، لثه ها و گونه های شما شود.  

در چنین مواقعی حتما جهت رفع مشکل به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

چقدر طول می‌کشد تا از ارتودنسی ثابت نتیجه بگیریم؟

این موضوع به میزان زیادی به پیچیدگی شرایط شما، انتظارات شما از درمان و نتیجه‌ای که می‌خواهید بستگی دارد.

به طور معمول درمان ارتودنسی تقریباً 18 تا 24 ماه طول می‌کشد.

گاهی اوقات نیز ممکن است طول درمان بیشتر باشد، به خصوص اگر مراقبت‌های شما شامل سایر درمان‌های دندانی باشد (مثلا درمان عفونت، درمان دندان پوسیده و…). بریس‌هایی که خیلی زود برداشته می‌شوند می‌توانند منجر به نتایج ضعیف درمان و شانس بالاتر بازگشت و عود وضعیت شوند.

لازم به ذکر است که حرکت دندان کودکان اغلب پیشروتر از بزرگسالان است. در ضمن تقریباً هر شش تا هشت هفته یک بار نیاز به تنظیم بریس خواهید داشت.

4 پاسخ

  1. سلام یه سوالی درباره براکت های ارتودنسی ثابت داشتم
    این براکت ها در طول درمان چند مرتبه عوض می شوند و هزینه ای که بابت هر بار تعویض براکت ها باید بدهیم چقدر هست؟
    ممنون

    1. با سلام و احترام
      در طی درمان ارتودنسی براکت ها تعویض نمیشوند و تا پایان درمان از همان براکت هایی که روز اول روی دندانها چسبانده میشود استفاده میگردد مگر اینکه بیمار در اثر مصرف غذاهای سفت و چسبنده و یا ضربه به ناحیه سر و صورت براکت را از دندان جدا کند. در این موارد تنها براکت جدا شده تعویض میگردد.

      از جمله مواردی که بیمار تقاضای خارج سازی براکت ها به صورت موقت را دارد داشتن مراسمی همچون عقد و عروسی هست که به خواست بیمار و تنها به مدت چند روز براکت ها خارج شده و مجدد نصب میگردند. در غیر اینصورت براکت های ارتودنسی در طی درمان تعویض نمیشوند.

      دکتر سهراب آصفی
      متخصص ارتودنسی و ناهنجاری فک و صورت
      عضو هیات علمی دانشگاه

  2. سلام. آقای دکتر در چه سنی به بعد میتوان از ارتودنسی ثابت استفاده کرد، برای کودکان هم باید صبر کنیم تا دندانهای شیری بیفتند و دندانهای دائمی دربیاد تا برای مرتب کردن شون اقدام کنیم؟

    1. با سلام و احترام

      بهترین سن برای شروع درمان ارتودنسی بازه بین ۱۲ تا ۱۵ سال هست ولی نمی‌توان سن قطعی برای شروع درمان ارتودنسی ثابت پیشنهاد داد زیرا عوامل مختلفی در تصمیم به شروع درمان ارتودنسی ثابت تاثیرگذار هست. از جمله آن می‌توان به
      ۱- سن اسکلتی و سن دندانی بیمار
      ۲- تطابق سن تقویمی و رشدی بیمار
      ۳- عوامل روانشناختی (تاثیر بر اعتماد به نفس)
      ۴- نیاز به حرکت دادن دندانها در سه بعد فضایی
      ۵-همکاری بیمار با درمان متحرک
      و بسیاری از عوامل دیگر اشاره کرد

      بدین جهت توصیه می‌شود که متخصص ارتودنسی فرزند شما را معاینه نماید و با توجه به ویژگی‌های رشدی و فکی او، بهترین زمان شروع درمان را به شما پیشنهاد دهد

      لازم به ذکر است که برای شروع درمان ارتودنسی ثابت لزومی به افتادن تمامی دندانهای شیری و رویش تمامی دندانهای دائمی نیست. این درمان بسته به صلاحدید متخصص ارتودنسی میتواند زودتر آغاز گردد.

      دکتر سهراب آصفی
      متخصص ارتودنسی و ناهنجاری های دهان و فک و صورت
      عضو هیات علمی دانشگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Search
همچنین بخوانید

انواع ایمپلنت دندان

امروزه ایمپلنت یکی از بهترین و محبوب‌ترین انواع کاشت دندان، شناخته می‌شود. با پیشرفت علم دندان‌پزشکی، ایمپلنت دندان جایگزین  مناسبی برای ریشه‌های دندان‌های از دست

قیمت ایمپلنت دندان در سال 1401

امروزه ایمپلنت یا کاشت دندان یکی از روش‌های بسیار کاربردی برای دندان‌های از دست رفته به شمار می‌رود. قیمت ایمپلنت دندان به عوامل بسیاری مانند

آموزش مسواک زدن در ارتودنسی

بسیاری از بیماران به دنبال داشتن دندان‌هایی سالم با لبخندی زیبا هستند و به همین دلیل ارتودنسی را برای رفع ایرادات و نواقص دندان‌های خود