پروتز دندان چیست؟

پروتز یا Prosthesis نوعی وسیله‌ است که از آن به منظور جایگزین کردن اعضا طبیعی بدن که از دست رفته‌اند، استفاده می‌گردد. پروتز دندان نیز به جای دندان‌های از دست رفته و یا بخش‌های دیگر داخل دهان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در واقع به پروتز دندان جایگزین مصنوعی برای بافت‌های از دست رفته دندان گفته می‌شود.

پیشینه پروتز دندان

جالب است بدانید 700 سال پیش از تاریخ میلادی نیز از پروتزهای دندانی جهت جایگزینی دندان از دست رفته استفاده شده است.

اما  بدین صورت که دندان‌های کشیده شده افراد و حیوانات دیگر را به هم متصل می‌کردند و سپس آن‌ها را به عنوان جایگزین دندان‌های از دست رفته به کار می‌بردند.

در کشور ایران نیز از سال 1369 گروهی به صورت تخصصی فعالیت خود را در زمینه پروتز دندانی آغاز نمودند.

اهمیت استفاده از پروتز پس از کشیدن دندان

پس از کشیدن دندان به مرور زمان استخوان فک شروع به عقب نشینی و تحلیل می‌کند.

ساختار دندان طبیعی به این صورت است که به دلیل عمل جویدن، استخوان همواره حفظ و بازسازی می‌شود.

اما در صورت کشیدن دندان، استخوان شروع به تحلیل کرده و هرچه مدت زمان بیشتری بگذرد، میزان تحلیل نیز افزایش می‌یابد.

استفاده از پروتز دندان به دلیل اعمال نیروی جویدن، روند تحلیل استخوان را کاهش می‌دهد.

انواع پروتز دندان

پروتز دندان به سه بخش پروتز ثابت یا Fixed Prosthesis، پروتز متحرک یا Removable Prosthesis و پروتز نیمه متحرک یا Over Denture تقسیم می‎شود.

پروتز ثابت

این نوع پروتز به طور دائم در دهان بیمار قرار می‌گیرد مانند بریج، لمینت دندان و… که بیمار قادر به خارج کردن آن نخواهد بود.

پروتزهای ایمپلنت نیز جزو دسته پروتز ثابت قرار می‌گیرند.

زمانی که دندان مقدار زیادی از نسج تاج را از دست می‌دهد برای ماندگاری آن باید از پروتز استفاده گردد.

همچنین دندانی که عصب کشی شده است به دلیل از دست دادن آب زیاد، خشک و شکننده خواهد شد؛ بنابراین برای حفظ این دندان و طول عمر بیشتر بهتر است از روکش و پروتز جهت درمان آن به کار رود.

پروتز ثابت بر پایه ایمپلنت

با توجه به بررسی‌های انجام شده در افراد مبتلا به بیماری‌های ژنتیکی، میزان نقص و آسیب‌دیدگی شدیدی در مینا و عاج دندان آن‌ها مشاهده شده است.

همچنین افرادی که بهداشت دندان و دهان را رعایت نمی‌کنند در مدت زمان کوتاه دندان‌های زیادی را از دست می‌دهند.

در این حالت برای حفظ دندان باید با از پروتز جهت بازسازی استفاده گردد تا طول عمر آن کاهش پیدا نکند.

زمانی که ریشه دندان از بین می‌رود لازم است برای جایگزینی آن از ایمپلنت استفاده شود.

ایمپلنت شامل پیچ‌های تیتانیومی است که با روش‌های جراحی ساده جای ریشه دندان خلفی یا قدامی قرار می‌گیرد و سپس روی آن از پروتز دندان استفاده می‌شود.

ایمپلنت پوسیدگی به همراه ندارد اما در صورت عدم رعایت بهداشت صحیح دندان و دهان امکان تحلیل استخوان در آن وجود خواهد داشت.

بریج دندان

همانطور که گفته شد بریج‌ها از انواع پروتز‌های ثابت هستند.

بریج پلی است که جای دندان از دست رفته به کار می‌رود.

دندانپزشک زمانی بریج را توصیه می‌کند که دندان‌های پایه نیز آسیب دیده باشند.

با تراش دندان‌های اطراف ناحیه بی‌دندان، پلی میان‌ دندان‌ها ایجاد شده تا جایگزین دندان کشیده شود.

روکش دندان

کاربرد روکش در دندان‌هایی است که ساختار زیادی را از دست داده‌اند و یا 50 درصد آن‌‌ها ترمیم شده است. 

زمانی که میزان آسیب ساختار دندان زیاد باشد، دندانپزشک طرح درمان روکش را پیشنهاد می‌دهد که که نوعی پروتز ثابت به شمار می‌آید.

اینله و آنله

جهت ترمیم دندان و جلوگیری از آسیب بیش از حد از روش اینله و آنله استفاده می‌شود.

در این روش شکاف‌های دندان پر شده و در برابر شکستگی و آسیب‌های احتمالی مقاوم خواهند شد.

اینله‌های تمام سرامیکی از پایداری قابل قبول و ظاهر طبیعی برخوردار هستند.

پروتز متحرک یا دست دندان ها

با افزایش سن و از دست دادن دندان‌ها بیمار توانایی جویدن را به مرور از دست داده و نیاز به بازسازی فک و برگرداندن دندان‌ها پیدا می‌کند.

یکی از راه‌های جایگزین دندان‌های از دست رفته استفاده از پروتزهای متحرک است.

بیمار پس از کشیدن دندان خود جهت قالب گیری و محیا سازی دست دندان‌ها اماده می‌شود.

پروتز متحرک خود به دو بخش پروتز کامل یا Complete Denture و پروتز جزئی یا Partial Denture تقسیم می‌گردد.

پروتز پارسیال Partial

این نوع پروتز به طور معمول از دندان‌های مصنوعی چسبیده به یک اکریلیک صورتی تشکیل شده که با میله‌ای فلزی به دندان‌های باقی‌ مانده در دهان متصل می‌شود.

کاربرد این پروتز در بیمارانی است که بخشی از دندان‌های خود را از دست داده‌اند.

پروتز کامل

پروتز دندان کامل یک ست کامل دندان مصنوعی است که در دهان بی‌دندان قرار می‌گیرد و جای خالی دندان‌های از دست رفته و همچنین بافت‌های دیگر را پر می‌کند.

پس از کشیدن دندان استخوان فک در دهان شروع به عقب نشینی کرده و کوچک می‌شود.

بنابراین پروتز کامل باید این فضاهای خالی را به طور کامل پوشش دهد.

از دست دادن استخوان موجب عدم تکلم مناسب، سخت جویدن و تغییر در ظاهر بیمار خواهد شد.

مراحل ساخت پروتز کامل دندان

مرحله شروع و ساخت دست دندان، قالب گیری اولیه است که به وسیله ابزاری به نام تری انجام می‌شود.

تری‌های پیش ساخته در چندین شماره وجود دارند و دندانپزشک با توجه به سایز فک بیمار تری مناسب را انتخاب کرده و اقدام به قالب گیری می‌کند.

قالب گیری تری به وسیله پودری به نام آلژینات، انجام می‌گردد.

پس از مخلوط کامل پودر و آب و رسیدن به قوام اولیه خمیری، داخل تری گذاشته شده و قالب اولیه گرفته می‌شود.

سپس دندانپزشک آن را داخل دهان بیمار گذاشته و پس از انجام چند حرکت مخصوص، قالب نهایی این مرحله به درستی ایجاد می‌گردد.

در این حالت ممکن است حس ناخوشایندی به بیمار دست دهد که این احساس در حد 3 الی 4 دقیقه طول می‌کشد، درواقع تا زمانی که خمیر سفت شود.

ساخت تری اختصاصی جهت پروتز دندان

دندانپزشک پس از انجام قالب گیری آن را به همراه فرمی که از دهان و دندان بیمار گرفته شده است به لابراتور ارسال می‌کند.

لابراتوار با گچ، داخل تری را پر کرده تا فرمی شکل گیرد.

سپس لابراتوار توسط آن اقدام به ساخت تری‌های اختصاصی برای بیمار می‌کند که این تری متناسب با فک بیمار است.

در نهایت آن را به مطب دندانپزشک ارسال کرده و دندانپزشک قالب دوم را به وسیله تری‌های اختصاصی از دهان و دندان بیمار می‌گیرد تا عضلات استخوان‌ها کاملا مشخص شوند.

بار دیگر این قالب به لابراتوار ارسال شده و با استفاده از ساختار آن لابراتوار مومی را به مطب دندانپزشک جهت قالب گیری نهایی ارسال می‌کند.

ساخت قالب نهایی

دندانپزشک پس از مراجعه دوباره بیمار ارتفاع صورت را به وسیله موم قالب می‌گیرد تا جایگاه دندان‌های بیمار به طور دقیق مشخص گردد و این قالب نهایی مجدد برای لابراتوار ارسال می‌شود.

لابراتوار با توجه به ارتفاع صورت، رنگ انتخاب شده، جای نیش دندان‌ها و خط وسط اقدام به چیدن دندان‌ها می‌کند.

چیدن اولیه توسط لابراتوار انجام گرفته و پس از ارسال به مطب بر روی بیمار تست انجام می‌شود تا در صورت وجود مشکلاتی مانند بلندی یا عدم تطابق دندانپزشک اقدام به اصلاح کند.

در نهایت لابراتوار دندان نهایی را به اصلاح قالب پخته شده را به دندانپزشک تحویل می‌دهد و دندانپزشک پروتز دندان را در دهان بیمار نصب می‌کند.

اقدامات قبل از نصب پروتز کامل

اگرچه معایب زیادی از این نوع پروتز گزارش نشده است، اما دندانپزشک قبل از شروع درمان باید به موارد زیر توجه کند تا آسیب زیادی به پروتز وارد نشود:

  1. بیمار نباید مشکلی با این نوع درمان و پروتزی که در دهان او قرار می‌گیرد، داشته باشد.
  2. دندانپزشک باید مطمئن شود که بدن بیمار به اکریلیک رزین (ماده‌ای که در ساخت پروتز به کار می‌رود) فاقد حساسیت باشد.
  3. اگر میزان استخوان از دست رفته در دهان بیمار زیاد است به طوریکه فضای کافی برای تطبیق پروتز کامل در دهان بیمار وجود ندارد، دندانپزشک باید از طرح درمانی درگیری استفاده نماید.

اقدامات پس از نصب پروتز کامل

زمانی که نصب پروتز دندان در دهان بیمار انجام شد، توجه به موارد زیر موجب کاهش احساس ناخوشایند در بیمار می‌شود:

  1. در روز‌های اولیه بهتر است پروتز از دهان خارج نشود تا مشکلاتی نظیر بلندی، زدگی بر روی لثه و آزار نسج دندان مشخص گردد. در صورت وجود این موارد فرم لبه‌های پروتز توسط دندانپزشک اصلاح انجام می‌شود.
  2. در این شرایط استفاده از مواد غذایی نرم توصیه می‌گردد و در هنگام جویدن بهتر است در هر دو طرف دهان این عمل انجام شود.
  3. تا جای ممکن میزان تکلم باید افزایش یابد.
  4. افرادی که عادت به فشار دادن دندان به هم یا به اصطلاح دندان قروچه دارند، بهتر است در هنگام خواب پروتز را از دهان خود خارج نمایند. افزایش نیرو دندان‌ها بر روی یکدیگر موجب آسیب و حتی شکستن پروتزهای دندانی خواهد شد.
  5. از مزایای دیگر خارج کردن پروتز دندان در شب، خون رسانی مخاط دندان است تا فرصت استراحت و فرآیند بازسازی بافت در دهان به خوبی انجام شود.
  6. علاوه بر مسواک معمولی که برای دندان‌ها استفاده می‌گردد، جهت شستشو پروتز استفاده از مسواکی مجزا بدون خمیر دندان توصیه می‌شود؛ چراکه به دلیل وجود مواد ساینده در خمیر دندان، سطح پروتز ساییش پیدا کرده و آسیب خواهد دید. توصیه می‌شود از مایع ظرفشویی، صابون و .. جهت تمیز کردن پروتز استفاده گردد.
  7. دندان‌های قدامی و جلو برای جویدن مناسب نیستند و کاربرد دیگری دارند. در صورت جویدن زیاد با دندان جلو طول عمر پروتز کاهش پیدا می‌کند و دچار سایش خواهند شد. 
  8. زمانی که پروتز از دهان خارج می‌شود، بهتر است در آب نمک نگهداری شود.

پروز نیمه متحرک یا Over Denture

پروتز اوردنچر نوعی پروتز نیمه متحرک است که بر روی دو پایه دندانی ایمپلنت قرار داده می‌شود.

استفاده از پروتز نیمه متحرک از دیگر پروتزها راحت‌تر است و از طریق اتصال دهنده به دندان‌ها و یا ایمپلنت‌ها متصل می‌شود.

از نظر رعایت بهداشت نیز می‌توان آن‌ها را از دهان خارج کرد و شستشو را انجام داد.

از جمله مزایا اوردنچر جلوگیری از تحلیل استخوان‌های فک است.

اوردنچر بر پایه ایمپلنت

اوردنچرهای دندانی بر پایه ایمپلنت نسبت به روش‌های درمانی دیگر از هزینه مناسب‌تری برخوردار است. از مزایا این پروتز عدم لق شدگی دندان‌ها است و همچنین از پایه‌های کمتری جهت ایمپلنت استفاده می‌شود.

مقایسه روش‌ های پروتز دندان

ویژگی‌هادست دندانپروتز ثابت بر پایه ایمپلنتاوردنچربریج
قدرت جویدناز قدرت جویدن مناسبی برخوردار استبسیار بالا و همانند دندان‌های طبیعیبستگی به تعداد پایه دارد.از قدرت جویدن مناسبی برخوردار است
طول درمانکمتر از یک ماه4 الی 5 ماه برای3 الی 4 ماه برای یک دندان2 الی 3 ماه
جلوگیری از تحلیل استخوانعملکرد خوبی در عدم تحلیل استخوان ندارد.تا حد زیاد جلوگیری می‌کندتا حد زیاد جلوگیری می‌کندتا حد زیاد جلوگیری می‌کند
قدرت تکلمعالیعالیعالیعالی
هزینه درماناز هزینه مناسبی برخوردار است.هزینه بالا نسبت به سایر روش‌های درمانیاز هزینه مناسبی برخوردار است.از هزینه مناسبی برخوردار است.
زیباییدارددارددارددارد

مزایا پروتز دندان

  1. زیبایی را بازسازی می‌کند.
  2. عمل جویدن بسیار راحت‌ و آسان انجام می‌شود.
  3. دوام و استحکام بالایی دارند.
  4. در صورت رعایت بهداشت عمر آن‌ها افزایش می‌یابد.
  5. موجب ترمیم بافت‌ها و فک می‌شود.
  6. جایگزین مناسب  برای دندان‌های از دست رفته و آسیب دیده است.

معایب پروتز دندان

پروتز دندان علاوه بر مزایای بسیار ممکن است دارای معایبی نیز باشد:

  1. اگر پروتز به خوبی با لثه‌ها منطبق نشود و دندانپزشک در نصب آن دقت کافی را انجام ندهد، باعث بروز مشکلاتی مانند بروز پوسیدگی، شکستگی و درد در هنگام جویدن در دهان بیمار خواهد شد.
  2. در صورت عدم توجه به موارد بهداشتی ممکن است بوی بدی ایجاد کند.

چه مدت پس از کشیدن دندان نصب پروتز انجام می‌ شود؟

طبق مقالات علمی و بررسی‌های انجام شده به طور معمول پس از کشیدن آخرین دندان 2 ماه باید زمان بگذرد تا ترمیم لثه به حد کافی برسد و فک برای قالب‌ گیری آماده شود.

طول عمر پروتز دندان

اگر بهداشت دهان و دندان مانند استفاده از مسواک، نخ دندان و دهانشویه به خوبی رعایت شود تا 7 سال پروتزها سالم می‌مانند. عمر مفید آن‌ها حداکثر بین 7 تا 10 سال است که طبق توصیه دندانپزشکان هر چند سال یک بار باید بررسی و تعویض گردند.

هزینه پروتز دندان

هزینه پروتز دندان به نوع آن، لابراتوار، دندانپزشک و کلینیک دندانپزشکی موردنظر بستگی دارد. هرچه کیفیت موارد گفته شده بیشتر باشد، هزینه‌ نهایی نیز افزایش خواهد یافت.  هزینه انواع روش‌های پروتز دندانی در کلینیک دندانپزشکی یونیک اسمایل در جدول زیر با توجه به نوع آن بیان شده است.

نوع پروتز دندانهزینه
پروتز ثابت PFM هر واحد دندانتومان
پروتز ثابت PFM هر واحد پونتیکتومان
روکش تمام پرسلنتومان
روکش زیرکونیومتومان
پروتز بر پایه ایمپلنتتومان
پروتز کامل هر فکتومان
بریج دندانتومان
خارج کردن روکش‌های قدیمیتومان
پست و کور ریختگیتومان
نایت گارد سختتومان
نایت گارد نرمتومان
پروتز اوردنچر هر فکتومان
پروتز کامل فکتومان

به سلامت دندان و دهان خود توجه نمایید!

امروزه از روش‌های بسیاری جهت جایگزینی دندان از دست رفته استفاده می‌شوند.

در صورت عدم جایگزینی، استخوان فک شروع به عقب نشینی و تحلیل می‌کند.

برای جلوگیری از تحلیل استخوان از پروتز دندان که طرح درمانی بادوام است استفاده می‌گردد.

پروتز دندانی بافت‌های آسیب دیده را ترمیم و ظاهر زیبایی به دندان‌ها می‌بخشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Search
همچنین بخوانید

انواع ایمپلنت دندان

امروزه ایمپلنت یکی از بهترین و محبوب‌ترین انواع کاشت دندان، شناخته می‌شود. با پیشرفت علم دندان‌پزشکی، ایمپلنت دندان جایگزین  مناسبی برای ریشه‌های دندان‌های از دست

قیمت ایمپلنت دندان در سال 1401

امروزه ایمپلنت یا کاشت دندان یکی از روش‌های بسیار کاربردی برای دندان‌های از دست رفته به شمار می‌رود. قیمت ایمپلنت دندان به عوامل بسیاری مانند

آموزش مسواک زدن در ارتودنسی

بسیاری از بیماران به دنبال داشتن دندان‌هایی سالم با لبخندی زیبا هستند و به همین دلیل ارتودنسی را برای رفع ایرادات و نواقص دندان‌های خود